English
普通话
Về thị trường hàng hóa xuất khẩu (XK) 4 tháng đầu năm 2019, Tổng cục Thống kê cho biết, Mỹ, EU, Trung Quốc, ASEAN và Nhật Bản tiếp tục là những thị trường chính – thị trường XK truyền thống của Việt Nam. Đây cũng là những thị trường trọng điểm của các doanh nghiệp (DN), đặc biệt nhiều DN vẫn làm ăn với thị trường Trung Quốc bằng đường tiểu ngạch – rủi ro lớn.
Cơ hội còn bỏ ngỏ
Tại Hội thảo Xúc tiến thương mại (XTTM) sang thị trường Trung Đông mới diễn ra, nhiều cơ hội từ thị trường đã được giới thiệu, song nhiều DN thừa nhận vẫn dừng ở mức độ tìm hiểu, nghiên cứu chứ chưa mạnh dạn đưa hàng hóa xâm nhập vào khu vực này.
Bà Phạm Hoài Linh, Phó Trưởng phòng Tây Á – châu Phi (Vụ Thị trường châu Á – châu Phi), cho biết khu vực Trung Đông có 15 quốc gia, với dân số 320 triệu người. Một số nước có GDP đầu người ở mức cao như Qatar (66,2 nghìn USD/năm), Israel (43,2 nghìn USD/năm)…
Khu vực này có nhu cầu nhập khẩu (NK) cao với các mặt hàng như nông sản, thủy sản, hàng tiêu dùng, vật liệu xây dựng…, trong đó NK tới 80% hàng hóa lương thực, thực phẩm, tương đương khoảng 40 tỷ USD mỗi năm và dự báo đến năm 2035 sẽ tăng lên 70 tỷ USD.
Bà Linh đánh giá, khu vực Trung Đông có sức mua lớn, khả năng thanh toán cao do có nguồn tài chính dồi dào. Nhu cầu tiêu dùng trong nước phụ thuộc rất lớn vào hàng hóa NK; cơ cấu mặt hàng NK của khu vực tương đối phù hợp với những mặt hàng XK thế mạnh của Việt Nam, thuế NK khá thấp từ 0-5%.
Tuy nhiên, trên thực tế, không nhiều DN Việt Nam có thể buôn bán, làm ăn với khu vực Trung Đông. Nguyên nhân là các nước trong khu vực yêu cầu giấy chứng nhận về tiêu chuẩn, kiểm định chất lượng, nhãn mác… do Tổ chức tiêu chuẩn và đo lường vùng Vịnh (GSMO) cấp, giấy chứng nhận Halal đối với các sản phẩm thực phẩm, nông thủy sản NK…
Mặt khác, DN phải đối mặt nhiều thách thức như tình hình an ninh – chính trị bất ổn, mâu thuẫn sắc tộc, xung đột tôn giáo tại các quốc gia, chiến tranh trong khu vực. Bên cạnh đó là khoảng cách địa lý, thiếu thông tin thị trường do khác biệt về văn hóa, tôn giáo, tập quán kinh doanh; rào cản kỹ thuật, bảo hộ thị trường. Đáng chú ý là rủi ro thanh toán do nhiều nhà NK Trung Đông không có thói quen mở L/C, tình trạng lừa đảo còn diễn ra.
Đặc biệt, trong khu vực này, Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE) có vị trí thuận lợi cho việc trung chuyển hàng hóa đi các nước Trung Đông, Bắc Phi, Trung Á. Đây là thị trường có sức mua lớn và khả năng thanh toán cao, có nhu cầu NK lớn đối với nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến…, tuy nhiên vẫn đang là “mảnh đất” chưa khai phá với nhiều DN Việt.
Tình trạng tương tự xảy ra đối với khu vực Mỹ Latinh. Đây là khu vực có quy mô dân số lớn (hơn 650 triệu dân), thu nhập bình quân đầu người ở mức cao (15.000 – 16.000 USD/năm), được đánh giá là mang tới nhiều cơ hội cho hàng hóa Việt Nam.
Theo ông Trần Thanh Hương, đại diện công ty MTV TNI (chuyên chế biến và XK cà phê), Việt Nam là nước XK cà phê lớn thứ hai thế giới, năm 2018 đạt 3,5 tỷ USD, song so với thị trường cà phê thế giới lên tới 160 tỷ USD mới chỉ là con số khiêm tốn, tiềm năng để đẩy mạnh XK cà phê của Việt Nam còn nhiều.
Vượt qua nhiều rào cản
Ông Hương cho biết, mục tiêu mà công ty hướng đến là nâng cao hàm lượng chế biến, đẩy mạnh XK để nâng cao giá trị của cây cà phê. Tuy nhiên, đến nay, DN này mới chỉ đưa sản phẩm tiếp cận với các thị trường truyền thống như Trung Quốc, Nhật Bản, EU… Trong khi đó, các thị trường có nhu cầu lớn về cà phê như Trung Đông, đặc biệt là UAE… thì DN vẫn chưa thể tiếp cận.
Muốn đẩy mạnh XK sang những thị trường trên, DN phải đạt được các chứng chỉ như chứng chỉ Halal, HACCP, ISO…, đồng thời phải vượt qua những bất lợi về rào cản tôn giáo, khoảng cách địa lý, tập quán thói quen kinh doanh.
Nói thêm về chứng chỉ Halal, ông Trần Văn Tân Cương, Giám đốc công ty tư vấn phát triển Halal, cho biết nếu DN muốn XK sang các thị trường Hồi giáo phải đáp ứng tiêu chuẩn về Halal, mỗi thị trường sẽ có các phiên bản khác nhau. Hiện nay, Việt Nam mới có khoảng 1.000 DN đạt chứng chỉ Halal, so với số lượng DN XK còn rất khiêm tốn.
Để thúc đẩy XK sang Trung Đông nói riêng và các thị trường tiềm năng nói chung, bà Phạm Hoài Linh cho rằng các hiệp hội cần định hướng, hướng dẫn và hỗ trợ DN tìm kiếm thị trường, định hướng sản xuất và XTTM tại mỗi thị trường. Đồng thời, liên kết phối hợp hoạt động XK của các DN trong cùng một lĩnh vực; dự báo, phân tích khả năng cạnh tranh đối với các nhóm mặt hàng, từ đó xây dựng thực hiện các chương trình đẩy mạnh XK ngành hàng.
Bà Linh lưu ý DN cần tích cực xây dựng chiến lược thâm nhập thị trường phù hợp, sản phẩm XK có chất lượng, quy cách, mẫu mã phù hợp với quy định về tiêu chuẩn chất lượng và tập quán tiêu dùng của các nước.
“Qua quá trình làm việc, các đối tác nước ngoài phản ánh một số sản phẩm của Việt Nam lần đầu chào hàng có chất lượng tốt, mẫu mã đẹp, nhưng sau một thời gian xuất hiện tình trạng mẫu mã xấu, chất lượng không như ban đầu”, bà Linh chia sẻ.
Thêm vào đó, thị trường mới cũng xuất hiện nhiều rủi ro. Thời gian qua, đã có không ít DN Việt Nam bị lừa đảo bởi DN “ma”. Bà Nguyễn Minh Phương, Trưởng phòng Tây Á – châu Phi (Vụ Thị trường châu Á – châu Phi), cho hay do chủ quan, nhiều DN Việt Nam đã phải nhận “quả đắng” trong quá trình tìm kiếm đối tác cũng như giao dịch với các DN tại thị trường Trung Đông.
Nhiều DN vì tin lời phía đối tác, sẵn sàng chuyển khoản hàng nghìn USD làm tiền đặt cọc mà không hề qua kiểm tra, thẩm tra thông tin. Phải rất nhiều tháng sau, các DN Việt Nam mới vỡ lẽ ra rằng DN mình đã chuyển tiền vào tài khoản của DN “ma”.
Do vậy, bà Phương cho rằng trước khi quyết định hợp tác thương mại với đối tác mới, các DN Việt Nam cần tích cực theo dõi, cập nhật các thông tin thị trường, các chương trình XTTM, cảnh giác và xác minh thật kỹ thông tin về các đối tác tìm hiểu qua mạng.
Bên cạnh đó, các DN cũng cần xây dựng thương hiệu, cải thiện chất lượng sản phẩm, xây dựng chiến lược phát triển thị trường, đào tạo nâng cao năng lực cán bộ, nghiên cứu khả năng thành lập văn phòng đại diện hoặc kho ngoại quan để thuận lợi hơn cho công việc kinh doanh tại các thị trường mới.