Xuất khẩu ảm đạm do nghỉ Tết kéo dài

Số liệu thống kê trong bảng cho thấy có một sự sụt giảm đáng kể mang tính chu kỳ của kim ngạch xuất khẩu theo tháng vào dịp Tết.

Kể từ năm 2010, có một sự trùng lặp đáng chú ý là kim ngạch xuất khẩu vào tháng 2 sụt giảm đáng kể so với tháng liền kề trước đó. Mức giảm sút giao động quanh 30%, cá biệt vào tháng 2-2013 giảm đến 37%. Nếu xét về biên độ, đây là một mức biến động không nhỏ và có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Trước hết, trong giai đoạn nghỉ Tết, người lao động ở các nhà máy, cơ sở sản xuất chế biến – những nơi đóng góp chính cho kim ngạch xuất khẩu, nghỉ khoảng một phần ba thời gian của tháng, nên sản lượng giảm tương ứng khoảng 30%. Đối với chủ đầu tư, đây là một khoản thiệt hại đáng kể vì vẫn phải trả các chi phí cố định cũng như các khoản phát sinh thêm trong khi hoạt động sản xuất kinh doanh bị gián đoạn.

Tiếp đến, việc gián đoạn và đột ngột giảm số lượng xuất khẩu là một điểm yếu trong thương thảo hợp đồng với các đối tác nhập khẩu nước ngoài, vì ảnh hưởng đến tổng thể kế hoạch nhập khẩu, lưu thông, tiêu thụ của họ. Chẳng hạn, một nhà nhập khẩu nước ngoài nhập trung bình 10 container từ Việt Nam mỗi tháng, nhưng cứ vào tháng 2 thì số lượng chỉ còn hai phần ba. Rất khó để đối tác nước ngoài bù đắp một cách tối ưu khoảng biến động này.

Việc nghỉ Tết kéo dài, không chỉ ảnh hưởng xấu đến chủ đầu tư mà còn cả người lao động. Để bù đắp cho phần thu nhập sụt giảm do nghỉ Tết, người lao động trước đó phải tăng giờ làm để có khoản lương tháng 13 hay thưởng Tết. Áp lực làm việc của những tháng trước Tết vì vậy ảnh hưởng đến không chỉ sức khỏe mà cả tâm lý của người lao động.

Tết là một truyền thống văn hóa đẹp của người Việt, về mặt kinh tế cũng là một thời điểm kích cầu quan trọng. Tuy nhiên, nghỉ Tết kéo dài lại gây ra nhiều tác động tiêu cực, đặc biệt tới hoạt động xuất khẩu. Tết cần được duy trì nhưng chỉ nên kéo dài tối đa trong vòng một tuần. Đặc biệt, đối với người lao động, cần tạo được văn hóa làm việc chuyên nghiệp, không tự ý kéo dài kỳ nghỉ – một vấn nạn khiến các nhà máy đau đầu tìm người sau mỗi kỳ nghỉ Tết.