English
普通话
Đánh giá này được đưa ra trong khuôn khổ Hội nghị tổng kết 5 năm hoạt động và phát triển thị trường TPCP, diễn ra tại Hà Nội ngày 23-9.
Từ khi hình thành thị trường TPCP chuyên biệt (9-2009 đến nay), các cuộc đấu thầu tập trung trái phiếu tại Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) đã huy động được 654.493 tỉ đồng cho ngân sách, nhằm có vốn trung và dài hạn phục vụ cho đầu tư phát triển. Trong số này có 513.000 tỉ đồng do Kho bạc Nhà nước huy động, gấp 13 lần so với giai đoạn 2000-2008.
Từ năm 2012, đấu thầu trở thành kênh chủ đạo trong huy động vốn cho ngân sách qua trái phiếu. Giá trị huy động qua đấu thầu tăng dần; năm 2013 đạt 194 ngàn tỉ, tương đương 18% tổng mức đầu tư toàn xã hội.
Để có được một thị trường hình thành, hoạt động, vận hành theo hướng ngày càng trở nên chuyên nghiệp hơn, hình thức đấu thầu ngày càng được đẩy mạnh. Nhờ tổ chức công khai, cạnh tranh, có lịch biểu ổn định, thị trường TPCP đã giúp hình thành mức lãi suất phát hành hợp lý, luôn thấp hơn lãi suất huy động của các ngân hàng thương mại, tiết kiệm được cho ngân sách.
Chất lượng hàng hóa trên thị trường cũng có những thay đổi rõ. Số lượng mã trái phiếu đã được tinh giảm từ trên 300 mã xuống còn 90 mã. Quy mô bình quân của các mã tăng 6 lần, lên 4.000 tỉ đồng; trong đó các mã chuẩn tăng lên mức 6.000-8.000 tỉ đồng, tạo điều kiện để tăng thanh khoản cho giao dịch TPCP trên thị trường thứ cấp.
Ở một góc độ khác, tổng giá trị danh mục TPCP đang lưu hành đạt xấp xỉ 680.000 tỉ đồng, tăng gấp 4 lần so với năm 2009, tương đương 18% GDP.
Thanh khoản thị trường được cải thiện, giá trị giao dịch bình quân phiên đã tăng gấp 7,5 lần trong vòng 5 năm: từ mức 365 tỉ đồng/phiên (2009) lên đến 2.734 tỉ đồng/phiên trong 6 tháng đầu năm 2014.
Kể từ ngày 24-8-2012, toàn bộ tín phiếu kho bạc đấu thầu qua ngân hàng nhà nước được tập trung giao dịch trên thị trường TPCP, tạo thành một thị trường giao dịch thống nhất, tập trung cho các nhà đầu tư về giao dịch của TPCP ngắn hạn và dài hạn.
Hiện nay, nhà đầu tư giao dịch trên thị trường trái phiếu chủ yếu là các ngân hàng. Khối này đồng thời nắm giữ danh mục 86% giá trị trái phiếu các loại. Các công ty bảo hiểm, công ty quản lý quỹ và nhà đầu tư nước ngoài cũng bắt đầu xuất hiện. Từ năm 2011 đến nay, các nhà đầu tư ngoại tham gia trên thị trường thứ cấp ổn định ở mức 20% đến 30%, giá trị trúng thầu và mức độ tham gia đấu thầu trên thị trường sơ cấp là 12%.
Lãnh đạo Hiệp hội thị trường trái phiếu Việt Nam cho rằng, quy mô của thị trường TPCP chưa xứng với tiềm năng, nhất là đem so với thị trường cổ phiếu và hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại. Tính đến cuối năm 2013, quy mô thị trường tài chính ước tính tương đương khoảng 140% GDP thì thị trường trái phiếu chỉ chiếm 14%, thấp hơn so với quy mô của thị trường cổ phiếu (18,6%) và quy mô tín dụng của hệ thống ngân hàng (67,8%).
Song bà Nguyễn Thị Hồng, Phó Thống đốc NHNN cảnh báo rằng, quy mô của thị trường TPCP đến nay đã phát triển khá lớn. “86% lượng trái phiếu do các ngân hàng nắm giữ là một tỉ lệ rất cao so với nhiều nước trên thế giới. Ví như tại Trung Quốc, các ngân hàng chỉ nắm 70% lượng TPCP cũng đã là một tỉ lệ lớn lắm rồi”, bà Hồng nhận định.