Quan trọng nhất là giải pháp về vốn

Về cơ bản thời gian vừa qua dự án này đã được triển khai cũng đảm bảo các yêu cầu của Nghị quyết 38. Tuy nhiên thực tế tiến độ còn chậm do nguồn vốn. Xuất phát từ thực tiễn đó một số thông số kỹ thuật đã nêu trong Nghị quyết 38 không còn phù hợp với thực tiễn và phù hợp với khả năng để tiếp tục thực hiện dự án này nên cần thiết phải có một nghị quyết để điều chỉnh…

Phó chủ tịch QH Tòng Thị Phóng: Nên làm rõ thêm về các nguồn vốn

 

Thứ nhất, Nghị quyết 38 được quyết định trong một thời điểm khí thế chuẩn bị bước vào thời kỳ CNH – HĐH. Hai là lúc bấy giờ có rất nhiều ý kiến nhưng có lẽ thống nhất là phải song song cả hai đường cho nên lúc bấy giờ quyết tâm rất cao và QH Khóa X quyết định này thực sự là quyết đoán, rất táo bạo. Nếu như ngày đó không quyết đoán thì chắc có lẽ cũng không có như bây giờ. Tuy rằng trong Báo cáo thẩm tra nói nhiều nội dung không hoàn thành, không bảo đảm như nghị quyết nói nhưng hiệu quả kinh tế – xã hội, ý nghĩa chính trị, quốc phòng, an ninh tôi cho là đạt hiệu quả rất lớn nên cần phải đánh giá sâu thêm ý này để sau này bàn tiếp trong quá trình triển khai.



Vừa rồi ngay đoạn miền Trung, nếu như không có các đường xương cá từ Hà Tĩnh, từ Nghệ An, từ Quảng Bình lên đường Hồ Chí Minh thì còn ngập, còn tắc nữa. May mà có con đường này trong 4-5 ngày đã giải tỏa được cả con đường 1 ngập nước đến 1,5-2m. Nếu còn làm được nữa tôi còn muốn miền Trung làm thêm mấy con đường nữa chứ không phải chỉ có 2 con đường song song này, đường tránh phải đạt hiệu quả cao hơn, phải nhiều đường xương cá hơn nữa, vì vùng này là vùng rất khó khăn, luôn luôn bị bão lũ.



Bản thân tôi tin tưởng ở đề án đề xuất ở đây, bởi vì nhiều đoạn tôi đã đi rồi. Ví dụ từ Đắc Tô – Tân Cảnh của Kon Tum đến Bình Phước đang trùng như thế mà chỉ tăng giảm, điều chỉnh tránh mấy thị xã thôi, ở đây thiết kế đều dựa vào nền cũ cả, về mặt kỹ thuật cũng có thể chấp nhận được. Tránh được Pleiku, tránh được Đăk Lăk, tránh được Đồng Xoài là tốt, vẫn tận dụng được toàn bộ mà về mặt kỹ thuật là cho phép. Tôi đồng tình với cách suy nghĩ và đặt vấn đề như vậy. Riêng đoạn từ Cao Bằng về đến Thái Nguyên vừa rồi tôi đã đi kiểm tra, đi từ Pắc Bó, qua Cao Bằng, qua Ngân Sơn về Bắc Kạn, về đến Chợ Mới, đến Thái Nguyên bây giờ đi rất tốt. Tôi tin tưởng thiết kế, nên nhớ trong Tờ trình là thiết kế chi tiết chứ không phải làm tuyến mới. Riêng tôi đồng tình nhưng tôi thấy nên làm rõ thêm về các nguồn vốn. Hiện nay nguồn vốn trái phiếu chắc có một phần, nhưng luôn luôn nhớ là lấy ở đâu, phát hành rồi có trả nợ được không, chắc chắn QH sẽ hỏi như vậy. Cho nên theo tôi nên giải trình thứ nhất là mục trả trái phiếu Chính phủ trong thời hạn bao nhiêu năm, thời gian thế nào. Thứ hai, các nguồn vốn khác là nguồn nào, phải nói thêm trong báo cáo này. Thứ ba là hình thức hợp tác đầu tư, ở đây cần nói thêm.



Một ý nữa tôi đề nghị là nên có bản tổng hợp ý kiến các địa phương. Ở đây có thế mạnh rất lớn đó là được các địa phương rất ủng hộ, về đường tránh có thể thuyết minh thêm trong bản báo cáo tóm tắt, trình ra trước QH chỉ khoảng 15, 20 phút là cùng, bản thẩm tra cũng vậy, có lẽ nên có ý đó để tăng sức thuyết phục và khả năng để đưa ra thảo luận tốt. Tôi đồng tình với Tờ trình của Chính phủ là nên giao cho Chính phủ quyết định tổng mức đầu tư.

 

Phó chủ tịch QH Nguyễn Thị Kim Ngân: Chủ trương đầu tư dự án đường Hồ Chí Minh là đúng đắn

 

Trước hết về sự phải khẳng định chủ trương đầu tư dự án đường Hồ Chí Minh theo Nghị quyết 38 là một chủ trương đúng đắn, có ý nghĩa kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội rất lớn. Về cơ bản thời gian vừa qua dự án này đã được triển khai bảo đảm các yêu cầu của Nghị quyết 38, không làm sai, còn tiến độ chậm là do nguồn vốn. Xuất phát từ thực tiễn đó, một số thông số kỹ thuật đã nêu trong Nghị quyết 38 không còn phù hợp với thực tiễn và phù hợp với khả năng để tiếp tục thực hiện dự án này nên cần thiết phải có một nghị quyết để điều chỉnh Nghị quyết 38 và dự thảo nghị quyết này phải thống nhất chỗ này, trước hết phải dành một điều đánh giá khái quát những mặt về tình hình thực hiện dự án với những mặt được, chưa được.



Điểm quan trọng thứ hai là thông số cơ bản cần phải điều chỉnh, hướng tuyến coi như cơ bản không có gì, tăng, giảm chẳng bao nhiêu cũng đi từ Pắc Bó – Cao Bằng cho tới đất mũi Cà Mau nhưng cũng phải thể hiện việc này. Nguồn vốn chắc chắn phải có vốn trái phiếu Chính phủ, ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác thì có thể là BT, BOT hay ODA. QH giao cho Chính phủ thẩm định, phê duyệt và vốn đầu tư của giai đoạn sau này, bây giờ chủ trương thôi còn giao cho Chính phủ chịu trách nhiệm lo nguồn vốn để thực hiện chủ trương đó và nguồn đó xác định trái phiếu Chính phủ, có ngân sách và các nguồn hợp pháp khác. Việc xác định sẽ phát hành trái phiếu bao nhiêu cho đường này cứ nói chung như thế, còn phát hành bao nhiêu sẽ tính tổng mức phát hành trái phiếu Chính phủ cho tới năm 2016 sẽ tính, trong đó có đường 14.



Cuối cùng, khi giao cho Chính phủ như thế thì cùng với đó Chính phủ ban hành những chính sách, cơ chế giải pháp nhiệm vụ thực hiện để thực hiện dự án này và hàng năm báo cáo QH. Theo tôi nên hướng như thế.

 

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc K’Sor Phước: Quan trọng nhất là giải pháp về vốn

 

Công trình đường Hồ Chí Minh có ý nghĩa kinh tế, chính trị, xã hội rất lớn, cái đó không ai bàn cãi về tầm quan trọng. Chúng tôi là người chứng kiến nhờ có cái này, ở Tây Nguyên đường không chở ít người, chủ yếu đi đường bộ, thông thương với Tây Nguyên mà đường Hồ Chí Minh là thông hết, ra Bắc, vào Nam, cái đó rất có giá trị. Tôi không bàn luận về độ dài lắm là vì cũng đi nhiều lần, từ Thanh Hóa cho đến tận TP Hồ Chí Minh, tôi đã đi xuyên dọc thì thấy chỗ nào cũng cần có đường xương cá, chỉ có điều là cái khó hiện nay là vấn đề vốn. Nguyên nhân chủ quan như giải phóng mặt bằng kém, cơ chế quản lý điều hành thì sẽ chấn chỉnh, nhưng bây giờ vấn đề vốn, bây giờ tiền đâu để làm mà yêu cầu theo mục tiêu thì không thay đổi, tức là đoạn đường đó nâng cấp như thế nào, ta không thay đổi, chỉ có điều là bây giờ bị lệ thuộc vào khả năng đáp ứng của nguồn vốn, có bao nhiêu nguồn. Nếu ta tính khả năng của chúng ta từ nay đến năm 2020 mà không đạt được theo cái đó thì có thể kéo dài lộ trình ra có được không? Hoặc nếu không vẫn cứ ấn định đến năm 2020 xong thì vấn đề là giải pháp vốn là gì, bởi vì đã đụng đến tiền ở đây là QH phải quyết. “Anh” cho chủ trương xây dựng, nhưng lại không cho các giải pháp thuộc phạm vi huy động các nguồn lực hợp pháp thì làm sao làm được. Cho nên, tôi đề nghị quan trọng nhất là giải pháp về vốn, nếu nghị quyết ra được thì một là có đồng ý không, theo tôi thì đồng ý về quy hoạch, tức là độ dài và tổng chiều dài của toàn tuyến. Thứ hai là các giải pháp về vốn như thế nào và từ đó phân kỳ ra xem thử khả năng tới đâu, nếu không đáp ứng được hết tất cả tổng chiều dài đó hoặc là chỉ lo chăm bẵm vào đường này, trong khi còn bao nhiêu việc nữa thì cũng rất dở, cho nên có thể phân kỳ ra và tập trung vào cái gì là trọng điểm, ví như cứ thông tuyến chính, còn đường xương cá trong quy hoạch vẫn có nhưng tiến độ có thể chậm lại một chút. Theo tôi quan trọng là chỗ này cần phải bàn để khi ra QH bàn, biểu quyết là ở chỗ này, phân kỳ ở mức độ nào và các giải pháp về vốn, vốn dứt khoát QH phải cho giải pháp không thì lúc đó bắt đầu lại tắc rồi quay qua, quay lại cuối cùng lại về tay QH.

 

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính và Ngân sách Phùng Quốc Hiển: Khi đã xác định công trình thì phải xác định nguồn vốn

 

Tôi được nghiên cứu rất nhiều lần dự án đường Hồ Chí Minh và có nhiều lần làm việc với Ban quản lý. Nói chung lần này chúng ta điều chỉnh Nghị quyết 38 chính là để làm sao cho công trình này hiệu quả và đẩy nhanh tiến độ thi công. Tuy nhiên, tôi thấy rõ ràng lần này những thay đổi căn bản nhất là hướng, tuyến hầu như không có thay đổi lớn. Nếu có thêm thì lại thêm 184 km đi theo hướng Tây. Tôi thấy có lẽ cũng cần phải rà soát một cách kỹ hơn. Xem trên bản đồ, trên cùng một trục miền Trung mật độ các tuyến đường tương đối dày đặc ví dụ như Quốc lộ 1, Quốc lộ 14, có những đoạn đường Hồ Chí Minh trùng với Quốc Lộ 14.Ví dụ như đoạn từ Ghè Gầu đi đến Khe Cò trùng với những tuyến khác, chưa kể những tuyến như đường Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây. Có thể trong điều kiện khó khăn như thế này nếu như đường quốc lộ trùng với hướng tuyến của đường Hồ Chí Minh thì có được không, ví dụ như đường 14 chẳng hạn là trùng nhau. Nhưng có những đoạn còn mở thêm rất nhiều nhánh thì không hiểu cách này như thế nào? Tôi đề nghị vấn đề này Chính phủ cần phải làm rõ hơn về mặt hướng tuyến.



Thứ hai, vấn đề vốn, trong này theo báo cáo cũ là 107.000 tỷ, nhưng theo lần trình mới là 171.000 như vậy là tăng thêm hơn 60.000 tỷ. Ngay cả số vốn cũ bây giờ chúng ta vẫn đang thiếu, theo báo cáo thì vẫn còn thiếu 62.000 tỷ, trong đó có khoảng 18.000 tỷ chưa xác định nguồn nào, 42.000 tỷ là BOT nhưng BOT cũng chưa, không biết có phải như thế không? Hay là giao rồi nhưng dự kiến là BOT, nhưng ai sẽ nhận BOT đó? Cho nên nếu soi rọi với tinh thần của 1792 là khi đã xác định công trình thì phải xác định nguồn vốn, mà nguồn vốn này là chắc chắn, không phải nguồn vốn cứ “vẽ” ra nói là vốn trái phiếu Chính phủ, nhưng trong báo cáo vốn trái phiếu Chính phủ có không, tôi biết chắc đường 14 có vốn trái phiếu Chính phủ thôi còn những cái khác thế nào? Thứ hai là đã thỏa thuận được BOT chưa, ai ký, nhất là số 42.000 tỷ này chưa ai ký. Thứ ba, bảo là cân đối ngân sách hàng năm và ngay cả chỗ tăng lên từ 107.000 tỷ lên 171.000 tỷ thì bố trí vốn thế nào? Tôi thấy trong đề án này phải làm rõ với QH, vì khi quyết định phải có nguồn lực, không thể không quyết định nguồn lực được. Không có nguồn lực thì không khả thi, không khả thi thì lại dở dang, kéo dài. Cho nên tôi đề nghị cái đó phải lưu ý. Quan điểm của tôi là nên ưu tiên cho những tuyến để bảo đảm tuyến chính. Chúng ta có 1.700 cây số, tôi đề nghị chỗ nào bảo đảm cho 1.700 cây số đã trùng với quốc lộ rồi thì nối vào, còn chỗ chưa có phải tăng cường.