‘Ngành mía đường đang đối mặt với khó khăn khắc nghiệt nhất từ trước đến nay’

Khó khăn chồng khó khăn

Tại buổi làm việc với Hiệp hội Mía đường Việt Nam (VSSA) mới đây, Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) Nguyễn Xuân Cường, nhận định ngành mía đường đang đối mặt với khó khăn khắc nghiệt nhất từ trước đến nay.

Cụ thể, theo thống kê, niên vụ mía đường 2017-2018 ghi nhận kết quả kinh doanh giảm sút, thua lỗ của nhiều nhà máy/công ty hoạt động trong lĩnh vực.

Hiện, tình hình tiêu thụ đường rất chậm do tồn kho vụ trước nhiều và hiện còn tồn khoảng 75%. Giá đường có cải thiện nhưng vẫn ở mức thấp. Giá bán phổ biến đường kính trắng RS khoảng 10.500 đồng/kg.

Tại các tỉnh Miền Trung – Tây Nguyên và Đồng bằng Sông Cửu Long, năng suất, sản lượng mía, sản lượng đường giảm nghiêm trọng, tương ứng là 13%, 22% và 23%.

Theo dự báo của VSSA, sản lượng mía niên vụ 2018-2019 sẽ đạt khoảng 14 triệu tấn, đường đạt khoảng 1,3 triệu tấn, giảm so với niên vụ trước và chỉ tương đương niên vụ 2015-2016 và 2016-2017.

Theo ông Phạm Quốc Doanh, Chủ tịch VSSA, ngành mía đường, đặc biệt là các nhà máy đường đang “gặp vô vàn khó khăn do giá đường thấp nhất trong vòng 20 năm qua”.

Ông cho biết nguyên nhân là lượng mía, đường tồn kho từ vụ trước cùng tình hình buôn lậu chưa giảm. Đường lỏng nhập khẩu gia tăng khiến tình hình tiêu thụ trong nước gặp khó. Năm 2014 nhập 46.000 tấn thì đến 2018 tăng hơn 3 lần, đạt khoảng 140.000 tấn đường lỏng. Biến đổi khí hậu ngày một khắc nghiệt, áp lực từ Hiệp định ATIGA có hiệu lực từ 1/1/2020 cũng làm khó ngành mía đường trong nước.

Đề xuất hàng loạt giải pháp ứng cứu

Từ những khó khăn đó, VSSA kiến nghị Chính phủ và các Bộ, ngành cơ cấu lại sản xuất nguyên liệu mía nhằm giảm chi phí sản xuất, hạ giá thành mía nguyên liệu, phấn đấu giá thành đường dưới 10.000 đồng/kg. Theo VSSA, nỗ lực này có thể giúp nông dân có lời nhưng vẫn đủ khả năng cạnh tranh.

Ông Doanh cho rằng cần tiếp tục triển khai có hiệu quả các biện pháp chống buôn lậu, gian lậu thương mại, hàng giả mặt hàng đường, để giảm thiểu lượng đường nhập lậu, góp phần bình ổn giá và thị trường đường trong nước.

Hiệp hội cũng kiến nghị Bộ Công Thương xem xét, trình Thủ tướng một số biện pháp ứng phó với việc xóa bỏ hạn ngạch thuế quan đối với mặt hàng đường theo Hiệp định Thương mại ATIGA từ 1/1/2020, theo nguyên tắc thương mại công bằng và phù hợp với quy định của các nước trong khu vực.

Về phía nhập khẩu,Hiệp hội kiến nghị Chính phủ chỉ nhập khẩu đường thô để tinh luyện, áp dụng việc cấp phép nhập khẩu để theo dõi lượng nhập khẩu, nhằm bảo đảm điều tiết cung cầu tại các thời điểm nhất định. Dừng đấu thầu quyền sử dụng hạn ngạch thuế quan nhập khẩu đường năm 2019.

Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường nhất trí với các giải pháp, kiến nghị của VSSA. Ông đồng thời yêu cầu ngành mía đường phải giải quyết được 4 vấn đề: giảm giá thành tối đa ở tất cả khâu; nâng giá trị tối đa ở tất cả các nhóm sản phẩm; có chính sách phù hợp nhất với WTO; có sự đồng lòng, quyết tâm cao giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.