Không đổi chất lấy lượng

Tại sao tín dụng tăng thấp? Trả lời phỏng vấn phóng viên Thời báo Ngân hàng, TS. Vũ Đình Ánh cho rằng, phải nhìn vấn đề từ cả hai phía cung và cầu về vốn. “Nhưng theo tôi, TTTD cao không phải là mục tiêu chính trong năm nay”, ông Ánh nói.

Ông có thể giải thích quan điểm của mình?

Đối với phía cung, bản thân NHTM họ có muốn cho vay không? Tôi nghĩ là có vì hiện tại xử lý nợ xấu đang có dấu hiệu cải thiện, thanh khoản dồi dào. Nhưng, bản thân NHTM chưa nhìn thấy nhiều dự án tốt để rót vốn. Những dự án còn lại, họ e ngại tiềm ẩn rủi ro. Sự thận trọng là dễ hiểu vì chúng ta đã từng thấy hậu quả của tăng tín dụng nóng. Vì vậy, NHTM phải chuyển sang kiểm soát cho vay chặt hơn.

Nhưng quan trọng nhất là phía người đi vay cũng tỏ ra thận trọng hơn trong vấn đề tiếp cận vốn. Trong thời buổi kinh tế khó khăn, họ cũng phải tính toán cẩn thận nguồn trả nợ, cũng như khả năng sinh lời từ đồng vốn vay. Nếu vay để đầu tư sản xuất mà lãi chỉ đủ trả nợ ngân hàng thì cũng chẳng ai đi vay tiền để mà kinh doanh.

Nhưng so với giai đoạn trước, TTTD hiện nay rất thấp. Theo ông, như vậy có hợp lý?

Chúng ta không nên dựa vào quá khứ để cho rằng mức TTTD hiện nay là thấp, hay cao. Trước đây, các ngân hàng cũng như người vay sử dụng vốn quá dễ dãi, hiệu quả lại không cao. Do đó, dù tín dụng tăng cao nhưng tăng trưởng kinh tế không tăng tương ứng.

Cho đến nay, chúng ta cũng chưa chứng minh được mối quan hệ giữa tỷ lệ TTTD như thế nào là phù hợp với tăng trưởng kinh tế, trong điều kiện của Việt Nam. Chưa kể, Việt Nam đang chuyển đổi mô hình kinh tế từ sử dụng nhiều vốn sang ít vốn. Khi chúng ta chuyển đổi mô hình như vậy, tăng trưởng kinh tế Việt Nam chắc chắn dựa ít hơn vào vốn ngân hàng.

Nếu nhìn nhận như vậy, vốn tín dụng tăng như hiện nay là bình thường. Tôi có thể lấy ví dụ, năm 2012, TTTD đạt khoảng 10% còn tăng trưởng GDP hơn 5%. Nhưng đến thời điểm này, tín dụng tăng 6,48% trong khi đó tăng trưởng GDP quý III/2013 tăng trên 5%. Tóm lại, không nhất thiết TTTD cao mới có tăng trưởng kinh tế tương ứng.

Như vậy, quan điểm của ông là không nhất thiết TTTD phải đạt mục tiêu đề ra cho năm nay?

Đúng vậy. Tổng quy mô tín dụng của Việt Nam hiện nay vẫn còn lớn (so với quy mô kinh tế – PV), sau một thời gian TTTD nóng. Rõ ràng, với hiệu quả sử dụng vốn không tương xứng với tăng trưởng kinh tế ở giai đoạn trước, tới thời điểm hiện nay và cả năm 2014, theo tôi chúng ta không nhất thiết phải làm sao đẩy cao tốc độ TTTD. Mà, vấn đề là làm sao chúng ta hướng biện pháp, chính sách để nền kinh tế sử dụng hiệu quả nguồn vốn rất lớn đã cung ra trong thời gian qua.

Mặt khác, cần đặt vấn đề tăng tổng tín dụng trong bối cảnh hệ thống ngân hàng đang trong quá trình tái cấu trúc. Việc mỗi NHTM, hay một nhóm NHTM, có tốc độ TTTD khác nhau để phù hợp với mức độ quản lý rủi ro riêng của họ, cũng như khả năng thanh khoản là chuyện bình thường. Thực tế, hiện nhiều ngân hàng TTTD ở vạch xuất phát, nhưng cũng có những ngân hàng TTTD tăng mạnh. Với những ngân hàng không TTTD, có thể trong giai đoạn này, họ không đặt mục tiêu là tăng trưởng mà là thu hồi nợ, giảm thiểu nợ xấu phát sinh. Còn với các ngân hàng tăng mạnh tín dụng có thể họ tìm được các dự án tốt…

Giả định, nếu ngân hàng cố gắng đảm bảo mục tiêu trong bối cảnh chưa cải thiện hiệu quả sử dụng vốn tín dụng, theo tôi, có thể lại tiếp tục nảy sinh vấn đề nợ xấu. Bởi nếu nới lỏng tín dụng, hy sinh một phần chất lượng tín dụng để có tốc độ TTTD cao hơn, tôi e rằng một lần nữa nền kinh tế, cũng như hệ thống các TCTD, có nguy cơ phải xử lý tỷ lệ nợ xấu cao trong thời gian tới. Vì khi tín dụng được đẩy ra ồ ạt sẽ phát sinh hai trạng thái: bản thân NHTM chấp nhận rủi ro để đạt mục tiêu TTTD, còn người đi vay vì thấy dễ tiếp cận tín dụng sẽ có tâm lý sử dụng vốn vay bừa bãi, không hiệu quả.

Câu hỏi đặt ra là, ngân hàng có nên đánh đổi chất lượng tín dụng để đảm bảo mục tiêu TTTD? Quan điểm của tôi là không nên đánh đổi chất để lấy lượng.

Xin cảm ơn ông!