Đập Thủy điện Sông Tranh 2: Nguy cơ vỡ vẫn tiềm ẩn

Trao đổi với phóng viên xung quanh chủ đề này, Tiến sĩ Nguyễn Bách Phúc – Chủ tịch Hội Tư vấn Khoa học, Công nghệ và Quản lý TP. Hồ Chí Minh (HASCON), Viện trưởng Viện Điện – Điện tử – Tin học (EEI) đã đưa ra nhiều cảnh báo rất đáng quan tâm.

 

Tiến sĩ Nguyễn Bách Phúc: Phải nói rằng, tôi còn hết sức lo ngại về đập thủy điện này, dù rằng công tác tu sửa và xử lý sự cố đã tiến hành được vài tháng. Không thể không lo lắng bởi vì vào đầu tháng 5 khi chúng tôi đến tham quan, không hề thấy một dấu hiệu nào chứng tỏ công việc sửa chữa đang được tiến hành, chỉ thấy dấu vết của việc tiếp tục trám bịt mặt hạ lưu của thân đập (bằng chứng là các vết trám bằng xi măng còn chưa khô).

 

Việc làm này hoàn toàn sai trái, là điều tối kỵ, bởi như vậy sẽ giữ nước lại trong thân đập và làm hư hỏng thân đập, là phá hoại đập. Một điều nữa là lượng nước thấm vào thân đập quá lớn. Khi tham quan các hành lang thu gom nước thấm trong thân đập, chúng tôi vô cùng ngạc nhiên, lẽ ra nước thấm chỉ nhỏ giọt theo các ống gom nước, thì ở đây nước chảy ào ào, tiếng nước thấm mà ầm ầm như tiếng thác đổ.

 

 

Thực ra, con số quan trọng nhất là lưu lượng nước thấm tối đa cho phép theo thiết kế, nhưng EVN chưa hề công bố con số này. Tôi có trao đổi với Kỹ sư Trần Đình Sính, là chuyên gia thiết kế thủy điện của Công ty CP Tư vấn xây dựng điện 1, người đã tham gia thiết kế đập Thủy điện Sông Tranh 2. Kỹ sư Sính khẳng định: nếu là nước thấm thì chỉ là thấm từng giọt, chứ không chảy ào ào như ở đập Thủy điện Sông Tranh 2, và do đó nhất định là đập có vấn đề.

 

Chúng tôi cũng quan sát các kỹ sư thực hiện việc đo lưu lượng nước thấm của toàn đập, nhưng hoàn toàn với các thiết bị đo đạc thô sơ và rất thủ công (Họ đã đưa ra con số thực đo lưu lượng nước thấm của toàn đập vào thời điểm đó là 75lít/giây?). Tôi rất băn khoăn, làm sao đánh giá được con số này, nếu không bình thường, thì mức độ nghiêm trọng đến đâu, trong khi chúng ta không biết trị số cho phép của thiết kế. Trị số cho phép của thiết kế là kết quả của những bài tính phức tạp, chịu chi phối của nhiều yếu tố, chúng ta không thể đoán mò được.

 

Từ con số này có thể tính ra Lượng nước thấm qua mặt thượng lưu của toàn con đập trong 1 giờ (3600 giây) là 270.000 lít/ giờ, tức là 270m3 trong 1 giờ. Với diện tích mặt thượng lưu của con đập là 36.000m2, thì lượng nước thấm vào thân đập là 7,5 lít cho mỗi m2 trong 1 giờ. Con số này có thể so sánh với lượng nước mưa thấm từ sân thượng xuống nhà ở của chúng ta sau một giờ mưa: 7,5 lít từ 1m2, nếu sân thượng của chúng ta rộng 50m2 thì sau một giờ mưa nước sẽ thấm vào nhà chúng ta tới 375 lít. Mức nước thấm như thế có thể nói là thật hãi hùng!

 

 

Tất nhiên. Tư duy của chúng tôi là: chỉ có thể xác định an toàn hay không sau khi tiến hành kiểm tra nghiêm túc bằng các phương tiện khoa học kỹ thuật hiện đại. Nhưng EVN và các vị lãnh đạo kể trên luôn khẳng định an toàn chỉ nhờ quan sát bằng mắt thường của các chuyên gia của họ, không cho công luận biết họ đã dùng phương tiện nào để kiểm tra, để đưa ra kết luận.

 

Một chi tiết nhỏ, khi thăm đập, tôi rất ngạc nhiên vì "Máy địa chấn kế” lại được cán bộ hướng dẫn tại đập Thủy điện Sông Tranh 2 gọi là "Máy thăm dò địa chấn”. Việc này có phải do tôi đã nhiều lần yêu cầu dùng "Máy thăm dò địa chấn” để khám nghiệm thân đập và nền đập nhằm xác định nguyên nhân sự cố trước khi tiến hành sửa chữa?

 

Theo ông thì để đối phó với các nguy cơ tiềm ẩn sau sự cố dò dỉ tại đập Thủy điện Sông Tranh 2, chúng ta cần phải làm gì ?

 

Hiện nay Ban Quản lý dự án Thủy điện 3 theo chỉ đạo của Chính phủ đã cho hạ mực nước để tu sửa và xử lý sự cố rò rỉ ở thân đập chính.

 

Tuy nhiên, để khắc phục dứt điểm sự cố thì trước hết cần xác định một cách nghiêm túc và khoa học tình trạng hiện hữu của đập, xác định đúng đắn chính xác nguyên nhân của sự cố, từ đó tìm ra phương pháp đúng đắn để khắc phục triệt để, sau đó mới tiến hành sửa chữa. Các cơ quan chức năng có trách nhiệm giám định công trình và EVN phải chịu trách nhiệm trước dân về an toàn của đập Thủy điện Sông Tranh 2.