Những ‘điểm xám’ của ngành ngân hàng trong kết quả kiểm toán

Kiểm toán Nhà nước có báo cáo gửi Quốc hội tổng hợp kết quả kiểm toán 2018 dựa trên kết quả kiểm toán báo cáo tài chính, các hoạt động liên quan đến quản lý, sử dụng vốn và tài sản Nhà nước năm 2017 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam và 7 tổ chức.

Cơ quan kiểm toán đã chỉ ra những “điểm xám” của ngành ngân hàng.

Tăng tín dụng vượt hạn mức, sở hữu chéo

Cụ thể, báo cáo kiểm toán cho biết một số tổ chức tín dụng tăng trưởng tín dụng vượt mức cho phép của NHNN, bao gồm BaoViet Bank, DongABank, PVComBank. NamA Bank, VietBank với tổng dư nợ vượt 6.988 tỷ đồng.

Vi phạm quy định về giới hạn góp vốn, mua cổ phần có Sacombank, KienLongBank sở hữu cổ phần trực tiếp qua lại lẫn nhau.

5 TCTD nắm giữ cổ phần của hơn 2 TCTD khác bao gồm: MSB, Vietcombank, CBBank, OceanBank, Agribank.

VAMC và xử lý nợ xấu

Ngoài ra, Kiểm toán Nhà nước còn phát hiện Công ty TNHH MTV Quản lý Tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) chưa thực hiện vai trò trong việc mua nợ và xử lý nợ xấu.

Cụ thể, VAMC không thẩm định giá mua (giá mua bằng dư nợ trừ (-) dự phòng rủi ro do tổ chức tín dụng tự xác định); không kiểm tra, đánh giá khách hàng vay, tính trung thực, chính xác của hồ sơ, tài liệu và tài sản đảm bảo của khoản nợ… Đồng thời, VAMC xử lý nợ xấu sau khi mua chủ yếu thông qua việc ủy quyền lại cho các tổ chức tín dụng bán nợ, kết quả kiểm toán nêu rõ.

Cũng theo báo cáo của Kiểm toán Nhà nước, NHNN chưa xây dựng lộ trình giảm tỷ trọng tiền mặt xuống dưới 10% tổng phương tiện thanh toán theo đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam giai đoạn 2016-2020 (cụ thể tỷ lệ tiền mặt/tổng phương tiện thanh toán giai đoạn 2011 đến 2017 ở mức gần 12%).

CAR chưa tin cậy

Đồng thời, hệ số an toàn vốn (CAR) toàn hệ thống, theo báo cáo kiểm toán là chưa tin cậy. Cụ thể, kiểm toán cho rằngloại trừ các ngân hàng yếu kém và các ngân hàng được NHNN mua 0 đồng; một số ngân hàng thương mại đầu tư trái phiếu chéo lẫn nhau, làm “cải thiện ảo” hệ số CAR. Nhiều NHTM phân loại nợ không đúng làm ảnh hưởng đến lợi nhuận, tác động giảm hệ số CAR.

Bên cạnh đó, Kiểm toán Nhà nước cũng cho rằng NHNN còn chậm quyết toán các chương trình hỗ trợ lãi suất, chưa thu hồi nợ tồn đọng nhóm 2 và nợ có tính chất tồn đọng nhóm 2 để hoàn trả ngân sách Nhà nước.

Cụ thể, tính đến 31/12/2017, nợ tồn đọng nhóm 2 và nợ có tính chất nhóm 2 là 108,22 tỷ đồng và 2,2 triệu USD. Trong đó, BIDV có 40,03 tỷ đồng, Agribank 30,95 tỷ, VietinBank 36,23 tỷ đồng và 2,2 triệu USD.

Cũng theo báo cáo này, một số đơn vị chưa xử lý dứt điểm công nợ tồn đọng từ nhiều năm, ví dụ như các khoản tham ô, chiếm dụng từ các tổ tiết kiệm và vay vốn tại 28 chi nhánh từ trước năm 2010 và các khoản nhận bàn giao từ Ngân hàng Nông nghiệp, Kho bạc Nhà nước 3,4 tỷ đồng…tại Ngân hàng Chính sách xã hội.