Chứng khoán liệu có "ngủ đông"?

Choáng với vàng

Biến động bất thường của giá vàng mấy ngày gần đây có ảnh hưởng nhất định đến thị trường chứng khoán. Mặc dù khó xác định được khả năng dòng vốn bị hút sang kênh đầu tư này, nhưng rõ ràng tâm lý của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán đã bị ảnh hưởng. Thông thường biến động tăng mạnh của giá càng phản ánh mối lo ngại vĩ mô, hơn là đơn thuần từ sự dịch chuyển dòng vốn.

Bất chấp giá vàng trong nước đã chạm mức cao kỷ lục 39 triệu đồng/lượng, giá trong nước vẫn thấp hơn khoảng 1,5% so với giá vàng thế giới. Giá vàng thế giới gần đây tăng rất mạnh được cho là do những lo ngại từ khủng hoảng nợ châu Âu cho tới trái phiếu kho bạc của Mỹ bị hạ bậc tín nhiệm nếu vấn đề thâm hụt của nước này không sớm được giải quyết. Theo nhận định của chuyên gia Fiachra Mac Cana từ Công ty chứng khoán HSC, với lãi suất huy động đang giảm và thị trường chứng khoán đang ở vào thế bế tắc thì vàng đang trở thành lựa chọn đáng chú ý cho một số nhà đầu tư.

Biến động của giá vàng trong nước đi kèm với tình hình vĩ mô được dự đoán chưa có gì cải thiện đáng kể khiến dòng tiền vào chứng khoán càng eo hẹp. Khả năng tăng trở lại của lạm phát tháng 7 một lần nữa cho thấy cơ hội đạt đỉnh của lạm phát vẫn chưa chắc chắn. Do đó trước mắt trong quý 3, những mối lo ngại quen thuộc vẫn còn.

Ẩn số dòng tiền

Thanh khoản yếu luôn là biểu hiện của sự thiếu tiền sẵn sàng tham gia mua. Lượng vốn trên thị trường có nhiều loại, nhưng quan trọng nhất là dòng vốn muốn mua. Dòng vốn này lại co dãn theo mức độ chịu đựng rủi ro của nhà đầu tư. Tổng lượng vốn nằm trong tài khoản chứng khoán trên bình diện chung có thể là một con số ổn định tương đối, nhưng không có nghĩa là sức cầu thực sự, mà chỉ là cầu tiềm năng. Ngay trong diễn biến giao dịch hàng ngày, nhiều cổ phiếu vẫn có tổng khối lượng chờ mua lớn nhưng lại không sẵn sàng mua. Biểu hiện cụ thể là lượng dư mua cao vì người mua chỉ sẵn lòng mua giá thấp.

Hiện tại mức lãi suất huy động có xu hướng ổn định và không còn thực sự hấp dẫn với các mức lãi suất xé rào trên 18%/năm nữa. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường chứng khoán chưa thực sự có chuyển biến rõ nét, gửi tiết kiệm kỳ hạn ngắn vẫn là giải pháp bảo toàn vốn hiệu quả nhất. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhà đầu tư mong chờ những dấu hiệu thực sự về khả năng giảm mặt bằng lãi suất.

Trong khi đó, thị trường vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về áp lực bán. Đầu tiên là giới hạn cho vay phi sản xuất bước vào chu kỳ thứ hai, với mục tiêu hạ xuống 16% đến cuối năm. Theo thông tin mới, có 9 ngân hàng không đạt mục tiêu 22% đến 30-6. Nếu theo những cam kết cứng rắn của cơ quan quản lý, những ngân hàng này sẽ bị phạt tăng gấp đôi dự trữ bắt buộc. Điều này đồng nghĩa với việc khả năng cho vay bị thu hẹp. Rủi ro lớn nhất là ngoài 9 ngân hàng nói trên, sẽ có thêm các ngân hàng khác phải nỗ lực giảm tỉ lệ cho vay phi sản xuất xuống trong những tháng tới đây. Tóm lại “bóng ma” giảm tỉ lệ cho vay vẫn còn nguyên chứ không phải được tháo gánh nặng sau ngày 30-6.

Một yếu tố nữa có khả năng ảnh hưởng đến dòng vốn trong trung hạn của thị trường là áp lực tăng vốn của các doanh nghiệp niêm yết cũng như các ngân hàng. Một ước tính dựa trên kế hoạch đầu năm của các công ty niêm yết, trong năm nay, các doanh nghiệp phát hành 27,4 ngàn tỷ đồng tương đương với 5,05 tỷ cổ phiếu mới. Con số thực tế đã phát hành đến hết tháng 5-2011 là 12.600 tỷ. Như vậy từ nay tới cuối năm, nếu không có gì thay đổi, các doanh nghiệp niêm yết sẽ đổ thêm vào thị trường chứng khoán 3,6 tỷ cổ phiếu trị giá 14.700 tỷ đồng.

Trong bối cảnh dòng tiền bị thu hẹp do chính sách thắt chặt tiền tệ, việc tăng phát hành có khả năng làm giảm thêm dòng vốn vận động động trên thị trường. Bối cảnh vĩ mô chưa sáng sủa cũng là yếu tố quan trọng “khuyến khích” dòng vốn này “ngủ đông” thêm.